Muzyka na kościach

Andrzej Urbanik, Monika Urbanik: Muzyka na kościach, 15, 2026, 413-415.

Streszczenie

Artykuł przedstawia niezwykłą historię wykorzystywania błon rentgenowskich jako podkładów do nielegalnej produkcji nagrań fonograficznych w Związku Sowieckim w latach 40.–60. XX wieku. Zjawisko to, znane jako „muzyka na kościach”, powstało w odpowiedzi na ścisłą kontrolę kultury i zakaz rozpowszechniania muzyki zachodniej, szczególnie jazzu i rock’n’rolla. W warunkach cenzury i represji młodzież radziecka stworzyła alternatywny obieg muzyczny, wykorzystując zużyte błony RTG pozyskiwane z pracowni radiologicznych. Pomimo niskiej jakości nagrań oraz grożących sankcji płyty te cieszyły się ogromną popularnością i stały się symbolem kulturowego oporu. Opisana historia ukazuje, jak silna potrzeba wolności i kontaktu z zakazaną muzyką potrafiła przełamać bariery systemu totalitarnego.

Słowa kluczowe: historia radiologii, fonografia w Sowieckiej Rosji, subkultura Stiljagi