Ocena działania systemu AEC w tomografi i komputerowej z użyciem fantomu do CTDI

Witold Skrzyński, Barbara Fijałka, Katarzyna Pasicz: Ocena działania systemu AEC w tomografi i komputerowej z użyciem fantomu do CTDI, 15, 2026, 391-399.

Streszczenie

Obecnie stosowane tomografy komputerowe są wyposażone w systemy automatycznej kontroli ekspozycji (AEC, automatic exposure control), których działanie polega na modulacji natężenia wiązki promieniowania w zależności od anatomii badanego pacjenta. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie sposobu zastosowania fantomu do CTDI do oceny działania systemu AEC w tomografi i komputerowej. Pomiary przeprowadzono dla tomografu GE Discovery RT dla przykładowego protokołu przeznaczonego do obrazowania obszaru jamy brzusznej i miednicy. Fantom do CTDI ustawiano w dwóch pozycjach: poziomej i pionowej. Ustawienie poziome polegało na położeniu fantomu na stole w niestandardowej pozycji, na jednej z jego płaskich powierzchni. Takie ustawienie pozwala na uzyskanie ciągłej, stopniowej zmiany rozmiaru fantomu w kierunku skanowania. Z kolei ustawienie pionowe polega na ustawieniu fantomu jak do pomiaru CTDI, ale z wewnętrzną sekcją o średnicy 16 cm (fantom głowy) wysuniętą do połowy długości. W takim ustawieniu rozmiar fantomu zmienia się skokowo. Fantom przeskanowano wielokrotnie, każdorazowo zmieniając wybrane parametry protokołu (m.in. noise index, mA range, sposób wykonania skanów lokalizacyjnych) względem wartości domyślnych. Uzyskane wykresy zależności wartości mA od położenia czytelnie ilustrują wpływ zmiany niektórych parametrów na działanie systemu AEC, w tym m.in. efekt wysycenia wartości mA przy niskiej wartości noise index, zachowanie systemu przy braku danych (zbyt krótkie skany lokalizacyjne), efekt zbyt niskiego ułożenia fantomu. Wizualna ocena uzyskanych danych ułatwia zrozumienie sposobu działania systemu AEC w rentgenowskiej tomografi i komputerowej i jego ograniczeń. W literaturze fachowej znajdujemy informacje o możliwości ilościowej analizy tych danych i wyznaczania parametrów liczbowych, które mogą potencjalnie być wykorzystane w testach kontroli jakości systemów AEC.

Słowa kluczowe: tomografi a komputerowa, AEC, modulacja natężenia promieniowania, CTDI, kontrola jakości